Apakah GET TNB – Dan Adakah Anda Benar-Benar Memerlukannya?

Ringkasan – 30 saat

• GET ialah “tenaga hijau maya” TNB – anda membayar lebih untuk menuntut bahagian tenaga boleh baharu dalam grid (ladang solar, empangan hidro) sebagai milik anda, di atas kertas.

• Tarikan utama sekarang: pelanggan GET dikecualikan daripada AFA – surcaj bahan api yang menghampiri 8sen/kWh.

• GET ialah REC berpakej (serendah 3sen/kWh daripada TNB). REC berasingan yang tidak dipakejkan (~1sen/kWh) tidak mendapat pengecualian AFA.

• Tetapi anda tidak memerlukan GET untuk mengelak AFA: Pastikan import TNB anda kurang daripada 600kWh sebulan dan anda dikecualikan secara automatik.

“Tenaga hijau” di sebalik GET bukan hanya datang daripada ladang solar berskala besar. Ia juga datang daripada empangan hidro dan loji tenaga boleh baharu lain yang diluluskan kerajaan – semuanya membekalkan grid yang sama dengan sambungan rumah anda.

Tunggu – secara maya?

Beginilah dengan elektrik: sebaik sahaja ia memasuki grid, semuanya bercampur. Kuasa daripada ladang solar dan kuasa daripada loji arang batu adalah sama apabila sampai ke rumah anda. Apa yang anda gunakan sebenarnya ialah “rojak” semua sumber tenaga yang membekalkan grid.

Katakan grid mempunyai 5MWh elektrik – 1MWh daripada ladang solar, 4MWh daripada loji arang batu. TNB mengambil 1MWh tenaga hijau itu dan menjualnya sebagai “tenaga hijau maya” kepada pelanggan yang mendaftar GET. Pelanggan tersebut membeli bahagian solar dalam grid di atas kertas.

Pada hakikatnya, elektron yang mengalir ke rumah mereka mungkin masih sebahagiannya datang daripada arang batu. Tetapi GET membolehkan mereka menuntut secara rasmi bahawa elektrik mereka hijau.

Ya, bunyinya agak pelik. Namun ini amalan standard di seluruh dunia – beginilah pembelian tenaga hijau berfungsi hampir di mana-mana.

Satu lagi perkara: GET tidak tanpa had. Ada had berdasarkan jumlah tenaga hijau yang telah diluluskan kerajaan.

Jadi mengapa orang membeli GET?

1. Tiada caj AFA – sebab terbesar sekarang. Pelanggan GET dikecualikan daripada caj AFA (Automatic Fuel Adjustment, Pelarasan Bahan Api Automatik). Tahun lalu AFA ialah rebat pada bil anda; dalam beberapa bulan akan datang ia dijangka menjadi surcaj sehingga 8sen setiap kWh. Perubahan inilah yang menjadikan GET mendapat perhatian.


2. Kelayakan hijau. Membeli GET membolehkan anda menuntut secara rasmi bahawa syarikat anda menggunakan tenaga boleh baharu. Bagi syarikat yang perlu melapor tentang kelestarian, ini penting – ia dikira dalam tuntutan pengimbangan karbon mereka.


3. Bersedia menghadapi cukai karbon. Apabila Malaysia akhirnya melaksanakan cukai karbon, membeli tenaga hijau bersijil mungkin membantu syarikat mengurangkan pendedahan mereka.

Ringkasnya: GET seperti memasang solar “secara maya” di bumbung anda – cuma anda membayar TNB untuk melakukannya bagi pihak anda.

Mengapa GET membolehkan anda mengelak AFA

Malaysia banyak bergantung pada arang batu dan gas asli import untuk menjalankan loji janakuasanya. Oleh sebab kos bahan api ini berubah mengikut harga global dan pergerakan mata wang, kos menjana elektrik juga berubah dari semasa ke semasa.

Di sinilah AFA berperanan.

AFA melaraskan bil TNB bulanan anda ke atas atau ke bawah untuk mencerminkan perubahan kos bahan api dan penjanaan. Apabila kos lebih rendah, anda mendapat rebat AFA. Apabila kos meningkat, anda akan melihat surcaj AFA.

Sebagai contoh, kadar AFA terkini ini menunjukkan bagaimana ia boleh beralih daripada rebat kepada surcaj:

Pelanggan GET dikecualikan daripada AFA kerana elektrik langganan mereka dipadankan dengan tenaga boleh baharu bersijil, dan tidak diperlakukan seperti elektrik grid biasa yang terdedah kepada pergerakan kos bahan api arang batu dan gas.

Tetapi ada syaratnya.

GET ialah langganan berkomitmen, biasanya untuk tempoh minimum. Jika anda menamatkannya lebih awal, penalti mungkin dikenakan. Jadi jika AFA kemudian kembali memihak kepada anda sebagai rebat, anda mungkin masih terikat – dan manfaat kewangannya mungkin mengecil atau hilang.

Adakah GET sama dengan REC?

Tidak sepenuhnya, walaupun keduanya berkait. REC (Renewable Energy Certificate, Sijil Tenaga Boleh Baharu) mewakili pengimbangan karbon daripada penjanaan tenaga boleh baharu. REC boleh dibeli dan dijual – syarikat membelinya untuk menuntut bahawa mereka telah mengimbangi jejak karbon mereka.

Apabila anda membeli GET, anda turut menerima REC yang disertakan bersamanya. Bezanya:

Bolehkah saya beli REC sahaja dan langkau caj AFA?

Tidak. Pengecualian AFA hanya terpakai kepada GET (berpakej), bukan REC berasingan (tanpa pakej). Itulah sebab utama REC tanpa pakej di Malaysia didagangkan pada nilai yang jauh lebih rendah – lebih kurang 1sen setiap kWh, berbanding 3sen setiap kWh yang dicaj TNB untuk GET berpakej.

Soalan yang wajar, dan ya, ia boleh terasa tidak adil. Inilah yang sebenarnya berlaku:

Di bawah Solar ATAP, lebihan solar anda dieksport ke grid dan dikreditkan semula ke bil anda. Secara fizikal, elektrik itu digunakan oleh grid serta-merta – kemungkinan besar oleh rumah berdekatan. TNB tidak menjual semula solar eksport anda sebagai tenaga hijau bersijil.

Penggunaan dan eksport solar anda memang mengurangkan pelepasan karbon TNB dan bahan api yang dibakar untuk menjana elektrik. Dan TNB memang mengenakan AFA kepada sesiapa yang akhirnya membeli elektrik yang anda eksport – tetapi apabila anda menyelami cara AFA dikira, TNB berkemungkinan tidak mengaut keuntungan daripada elektrik hijau anda.

Adakah AFA akan terus naik?

Tiada siapa yang tahu pasti, tetapi inilah pandangan jujur kami: dengan permintaan tenaga yang meningkat dan geopolitik yang terus kucar-kacir, kami fikir caj AFA akan kekal. Sudah menghampiri 8sen setiap kWh – setinggi mana lagi? Sukar dikatakan. Tetapi sebagai panduan kasar, banyak negara mengenakan kadar kira-kira dua kali ganda daripada Malaysia kepada isi rumah. Itu menunjukkan arah aliran.

Dan satu perkara perlu diingat – jika anda melanggan GET dan harga tenaga global jatuh teruk, anda juga tidak akan mendapat rebat AFA. Anda tidak boleh menang kedua-duanya dengan kerajaan. 

Jadi apa yang patut dilakukan pemilik rumah?

Berita baiknya: anda tidak memerlukan GET untuk mengelak AFA. Ada jalan yang lebih mudah.

Bagaimana? Pasang solar:

1. Dapatkan sistem bersaiz untuk menampung penggunaan waktu siang anda. Saiz yang tepat, bukan terlalu besar – sepadan dengan cara rumah anda sebenarnya menggunakan elektrik.


2. Peroleh kredit untuk elektrik yang anda eksport. Setiap kWh yang anda hantar balik mengimbangi apa yang anda beli daripada TNB.


3. Alihkan sedikit penggunaan ke waktu siang. Jalankan mesin basuh, cas EV, panaskan air ketika matahari ada – supaya anda membeli lebih sedikit daripada TNB.

Lakukan itu, dan anda melindungi diri daripada AFA tanpa membayar untuk GET.

Solar menjimatkan wang anda hari ini. Ia juga melindungi dompet anda daripada apa jua perkara tidak menentu yang berlaku di dunia pada masa depan.